Mẹo vặt gia đình

Bệnh tiêu chảy khiến cơ thể mất nước thế nào? Cần làm gì khi bị tiêu chảy?

Tiêu chảy, đặc biệt là bệnh tiêu chảy cấp là biểu hiện của viêm dạ dày, ruột do các loại vi rút, siêu vi hay ký sinh trùng gây ra đối với cơ thể. Bệnh tiêu chảy không chỉ gây ra những biểu hiện, rối loạn khó chịu đối với người mắc phải mà còn khiến cơ thể bị mất rất nhiều nước, gây ảnh hưởng nghiêm trọng tới sức khoẻ. Vậy trên thực tế, cơ thể bị mất nước như thế nào khi bị tiêu chảy và cách khắc phục của việc này là gì? Cùng tìm hiểu nhé!

bệnh tiêu chảy
bệnh tiêu chảy

Tiêu chảy khiến cơ thể bị mất nước như thế nào?

Sở dĩ gọi căn bệnh này là tiêu chảy (một số nơi gọi theo cách khác là ỉa chảy) là bởi người mắc đi ngoài nhiều hơn 3 lần trong một ngày và phân ở dạng lỏng. Tình trạng này có thể kéo dài từ 2 – 3 ngày, cũng có khi kéo dài tới 10 – 12 ngày.

Bởi việc đi ngoài thường xuyên với phân ở dạng lỏng, cộng thêm với nhiều biểu hiện phản ứng khác của cơ thể như sốt, toát mồ hôi liên tục, do vậy người bị tiêu chảy sẽ mất một lượng nước khá lớn. Không những vậy, hàm lượng muối khoáng trong cơ thể cũng sẽ theo chất thải, hệ bài tiết để đi ra ngoài dẫn đến việc cơ thể đã mệt mỏi lại càng mệt mỏi hơn.

Bên cạnh đó khi bị tiêu chảy, người bệnh rất dễ cảm thấy khô miệng, đắng miệng, uể oải, từ đó kéo theo việc không muốn ăn hay uống bất cứ thứ gì. Đây cũng chính là nguyên nhân khiến cơ thể đã mất nước lại còn thiếu nước trầm trọng hơn.

Phân loại các loại bệnh tiêu chảy

Bệnh tiêu chảy được phân chia 4 cấp độ khác nhau dựa trên các đặc điểm về thời gian mắc bệnh, cơ chế bệnh, độ nghiêm trọng của bệnh và đặc điểm của phân như: phân có nhiều nước, sủi bọt, nhầy máu hay có chất béo,… bao gồm: tiêu chảy cấp tính, mãn tính, thẩm thấu và xuất tiết.

Tiêu chảy cấp tính

Bệnh tiêu chảy cấp tính là loại bệnh thường gặp ở trẻ em lứa tuổi mầm non và những năm đầu cấp tiểu học. Tiêu chảy xuất hiện đột ngột, trẻ đi phân lỏng nhiều nước, số lần đi nhiều hơn 3 lần trong 24 giờ, thường kéo dài 1 tuần. Bệnh tiêu chảy cấp tính thường có nguyên nhân do thức ăn không phù hợp hoặc do nhiễm khuẩn thực phẩm, trong đó virus rota là tác nhân chính gây tiêu chảy nặng và đe dọa đến tính mạng của trẻ dưới 2 tuổi.

Tiêu chảy mãn tính

Tiêu chảy kéo dài hơn 2-4 tuần được coi là dai dẳng hoặc mãn tính. Ở một người khỏe mạnh, tiêu chảy mãn tính có thể gây phiền toái hoặc trở thành một vấn đề sức khỏe nghiêm trọng nhưng đối với một người có hệ miễn dịch yếu, hoặc suy giảm miễn dịch thì tiêu chảy mãn tính có thể là nguyên nhân đe dọa đến tính mạng.

Tiêu chảy thẩm thấu

Tiêu chảy do giảm hấp thu dịch, chất điện giải và dinh dưỡng được coi là tiêu chảy thẩm thấu. Mức độ tiêu chảy từ nhẹ đến vừa, khối lượng phân từ 250ml đến 1 lít/ngày. Sự không hấp thu được một chất dinh dưỡng đơn thuần như lactose thường gây ra triệu chứng trướng bụng hơn là tiêu chảy, trừ trường hợp nặng. Hiện tượng tiêu chảy thẩm thấu sẽ dừng lại khi chúng ta ngừng ăn những thực phẩm đó.

Tiêu chảy xuất tiết

Là sự rối loạn về chuyển tải ion trong các tế bào biểu mô của ruột làm tăng sự bài tiết và giảm hấp thu hoặc là cả hai. Đối với hiện tượng tiêu chảy này thì việc ngưng ăn không có tác dụng.

Nguyên nhân gây bệnh tiêu chảy, đi ngoài nhiều lần trong ngày

Theo Trung tâm kiểm soát và phòng ngừa dịch bệnh Hoa Kỳ: Khoảng 88% trường hợp tử vong liên quan đến tiêu chảy là do nước không an toàn, vệ sinh không đầy đủ và không đủ vệ sinh. Rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy cấp và gây ra khoảng 40% nhập viện vì tiêu chảy ở trẻ dưới 5 tuổi.

Ngoài nguyên nhân chính là rotavirus, bệnh tiêu chảy cũng có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân phổ biến khác như: nhiễm khuẩn đường ruột, vệ sinh kém, rối loạn vi sinh đường ruột, không hấp thu đường, ngộ độc thực phẩm, hội chứng ruột kích thích, viêm đại tràng,..

Nhiễm khuẩn đường ruột

Mầm bệnh từ bên ngoài đi vào cơ thể, kích thích các mô trong đường tiêu hóa, gây viêm nhiễm là nguyên nhân chính gây tiêu chảy, thường gặp khi bạn ăn phải thực phẩm không đảm bảo vệ sinh, chứa vi khuẩn Salmonella, Clostridium, khuẩn tụ cầu… dẫn tới ngộ độc.

Việc tiếp xúc với nguồn nước bị ô nhiễm, dùng các món ăn như rau sống, gỏi, đồ tái sống… được tưới bằng nước bẩn, phân tươi sẽ tăng nguy cơ lây truyền vi khuẩn và các loại ký sinh trùng.

Vệ sinh kém

Điều kiện vệ sinh kém cũng làm tăng nguy cơ lây lan vi khuẩn gây tiêu chảy nhiễm trùng. Vì vậy, mỗi người cần chú ý giữ gìn vệ sinh cá nhân, không gian để tránh vi khuẩn xâm nhập vào cơ thể.

bệnh tiêu chảy
bệnh tiêu chảy

Rối loạn vi sinh đường ruột

Lạm dụng thuốc kháng sinh vô tình tiêu diệt vi khuẩn có lợi, gây mất cân bằng hệ vi sinh đường ruột, dẫn đến giảm hấp thu, tăng nhu động ruột, hậu quả là đi ngoài nhiều lần, phân lỏng, không thành khuôn hoặc phân sống.

Không hấp thu đường

Do không dung nạp được các loại đường như: lactose, glucose-galactose, fructose từ các loại trái cây, mật ong, sữa và chế phẩm từ sữa… nên một số người có thể bị tiêu chảy kéo dài nếu ăn những thực phẩm chứa các loại đường này. Hoặc cơ thể thiếu các men như sucrase-isomaltase, lactase… cũng là nguyên nhân gây tiêu chảy.

Ngộ độc thực phẩm

Sử dụng thức ăn bị ôi thiu, nhiễm độc hoặc chứa các chất phụ gia độc hại cũng là nguyên nhân thường gặp gây tiêu chảy. Ngộ độc thực phẩm có thể xuất hiện các triệu chứng như: đau bụng, đi ngoài dữ dội sau khi ăn xong, kèm theo tình trạng nôn mửa, tiêu chảy, sốt cao… Thậm chí, có thể dẫn tới co giật và tử vong nếu không được cấp cứu kịp thời.

Hội chứng ruột kích thích

Đây là bệnh do thay đổi thói quen ăn uống, sau khi ăn đồ lạ hoặc dùng một số thuốc điều trị bệnh. Nguyên nhân là do nhu động ruột co thắt quá mức và kéo dài khiến thức ăn di chuyển trong đường ruột nhanh hơn. Lúc này, nước không được tái hấp thu hoặc tiết ra quá mức từ niêm mạc ruột dẫn đến tình trạng tiêu chảy đột ngột.

Viêm đại tràng

Người bệnh viêm đại tràng thường bị rối loạn tiêu hóa, trong đó có tình trạng tiêu chảy. Bệnh xuất phát do nhiễm vi khuẩn (Shigella, Samonella…), ký sinh trùng, nấm, ngộ độc hóa chất, hoặc do rối loạn thần kinh thực vật, áp lực, căng thẳng tâm lý…

Cần làm gì khi bị tiêu chảy?

Khi có các biểu hiện hoặc đang bị bệnh thì người bệnh cần chú ý tới các vấn đề sau:

Bổ sung nước, bù nước đầy đủ cho cơ thể

Đây là điều quan trọng nhất cần được áp dụng cho mọi trường hợp (dù là tiêu chảy ở dạng nào). Bạn có thể bù nước cho cơ thể bằng rất nhiều cách, có thể trực tiếp hoặc gián tiếp.

Trong những trường hợp cấp bách không kịp chuẩn bị, bạn có thể bổ sung nước cho cơ thể bằng cách uống nhiều nước lọc theo tần suất cố định. Nếu điều kiện cho phép, bạn có thể sử dụng các chất điện giải khác trong y tế để bù nước như o – re – sol hoặc một chút kẽm hay vali vào nước để uống.

Trường hợp cấp bách, việc bổ sung nước cho cơ thể sẽ được thực hiện thông qua đường tĩnh mạch. Đối với cách làm này, bạn cần tới gặp các bác sĩ hoặc những người có chuyên môn về y tế để được hỗ trợ một cách tốt nhất.

Đảm bảo chế độ dinh dưỡng cân bằng

Ngoài bổ sung nước thì việc đảm bảo dinh dưỡng cũng là điều cần được lưu ý đối với những ai đang bị tiêu chảy. Đôi khi, việc cơ thể quá mệt mỏi do thường xuyên phải vào nhà vệ sinh, đau bụng… khiến bạn cảm thấy không muốn ăn uống bất cứ thứ gì hoặc lo ngại nếu ăn thì sẽ tiếp tục bị nặng hơn.

bệnh tiêu chảy
bệnh tiêu chảy

Tuy nhiên thực tế, việc ăn uống là điều cần thiết để đảm bảo sự hoạt động bình thường trở lại của đường ruột. Bạn nên tiếp tục ăn uống bình thường theo những thực đơn đảm bảo vệ sinh để giữ cho hệ tiêu hoá được ổn định cũng như tạo thêm năng lượng để chống lại bệnh tật.

Các biện pháp khác

Ngoài những cách trên, một số cách điều trị khác cũng được áp dụng khi bạn mắc tiêu chảy đó là việc dùng thuốc hoặc các sản phẩm hỗ trợ khác. Tuỳ từng điều kiện cũng như thực tế mắc phải, bạn có thể lựa chọn việc ngăn chặn căn bệnh này nhờ men vi sinh, than hoạt tính, cao dán, thảo dược…

Tuy nhiên, dù là phương pháp nào thì khi mắc bệnh, bạn cũng nên đến gặp các bác sĩ chuyên khoa để được tư vấn và hỗ trợ tốt nhất, tránh tự ý điều trị một mình.

Những biến chứng của bệnh tiêu chảy

Mối nguy hiểm tiềm ẩn của bệnh tiêu chảy đã được Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ (CDC) khuyến cáo: “Tiêu chảy giết chết nhiều trẻ em hơn cả sốt rét, sởi và AIDS kết hợp.”

Tiêu chảy có thể kéo dài từ vài ngày đến một tuần, Nếu được xử lý đúng cách, bệnh sẽ không gây ảnh hưởng nhiều sức khỏe. Tuy nhiên, nếu các bậc cha mẹ chủ quan không phát hiện, điều trị kịp thời cho trẻ bị tiêu chảy, một số trường hợp có thể gây ra nhiều vấn đề nghiêm trọng, khiến trẻ rơi vào hôn mê, suy kiệt, ảnh hưởng đến sức khỏe, gây trụy mạch, suy dinh dưỡng, mất nước.

bệnh tiêu chảy
bệnh tiêu chảy
  • Nếu đi ngoài quá nhiều lần có thể gây hăm loét đỏ ở vùng quanh hậu môn.
  • Suy dinh dưỡng: Tiêu chảy là nguyên nhân hàng đầu gây suy dinh dưỡng ở trẻ em dưới 5 tuổi, tác động bất lợi đến sự tăng trưởng của trẻ em và sự phát triển nhận thức. Lý do chính là trẻ ăn ít đi trong khi bị tiêu chảy và khả năng hấp thu chất dinh dưỡng cũng bị giảm một phần. Trẻ em chết vì tiêu chảy phần lớn đều bị suy dinh dưỡng, đồng thời tiêu chảy cũng sẽ khiến cho tình trạng suy dinh dưỡng trở nên tồi tệ hơn.
  • Mất nước: Mối đe dọa nghiêm trọng nhất do tiêu chảy là mất nước. Trong giai đoạn tiêu chảy, nước và chất điện giải (natri, clorua, kali và bicarbonate) bị mất qua phân lỏng, nôn mửa, mồ hôi, nước tiểu và thở. Nếu những mất mát này không được thay thế có thể gây co giật, tổn thương não, thậm chí tử vong.

Đặc biệt, ở trẻ nhỏ và những người bị suy dinh dưỡng hoặc suy giảm khả năng miễn dịch, tiêu chảy càng nghiêm trọng hơn, dễ dẫn đến mất chất lỏng và đe dọa tính mạng. Đối với trẻ nhiễm HIV, nếu mắc bệnh tiêu chảy, tỷ lệ tử vong cao gấp 11 lần so với trẻ không nhiễm HIV (Theo Trung tâm kiểm soát bệnh tật Hoa Kỳ).

Từ khóa:

  • Bệnh tiêu chảy ở người lớn
  • Cách trị bệnh tiêu chảy ở người lớn
  • Dấu hiệu bị tiêu chảy ở người lớn
  • Thường xuyên bị tiêu chảy là bệnh gì
  • Hình ảnh bệnh tiêu chảy
  • Cách cầm tiêu chảy nhanh nhất
  • Triệu chứng tiêu chảy
  • Bị tiêu chảy liên tục

Nội dung liên quan:

Back to top button